İran Gerilimi Pakistan'ı Zora Sokuyor: Arabuluculuk Rolü ve Sınır Çatışmaları Arasında Denge Arayışı

Bölgesel Gerilimin Gölgesinde Pakistan'ın Diplomatik Dansı

İran ile bölgedeki gerilimin tırmanmasıyla birlikte Pakistan, son derece hassas bir denge siyaseti izliyor.

İslamabad yönetimi, şu ana kadar temkinli bir diplomasi yürüterek İran'a yönelik saldırıları kınamış ve gerilimin düşürülmesi çağrısında bulunmuştur. Ancak analistler, Pakistan'ın bu rekabetçi baskılardan tamamen yalıtılmış kalamayacağı konusunda uyarıyor.

Gerilimin merkezinde, Suudi Arabistan ile yapılan yeni bir savunma anlaşması bulunuyor. Bu anlaşma, bir tarafa yönelik saldırının her iki taraf için de tehdit olarak kabul edileceğini öngörüyor.

Pakistan'ın en önemli savunma anlaşmalarından biri olarak görülen bu pakt, ülkeyi Riyad'a bağlarken, İran ile potansiyel bir çatışma riskini de beraberinde getiriyor.

Pakistan İçin Öne Çıkan Gelişmeler

Nükleer silahlara sahip tek Müslüman devlet olan Pakistan'ın halihazırda Suudi Arabistan'da eğitim ve savunma desteği için konuşlanmış birlikleri bulunuyor ve krallığın yardımına koşma konusunda “soru işareti olmadığını” dile getiriyor.

Savaşın patlak vermesinden günler sonra, Pakistan Genelkurmay Başkanı General Asim Munir, Suudi Arabistan'a “acil” bir ziyaret gerçekleştirdi.

Bu ziyaret sırasında üst düzey yetkililer, İran saldırılarına karşı ortak yanıtları görüştü ve bu, paktın ilk gerçek testi oldu.

Riyad, İslamabad için önemli bir ekonomik can damarı olmayı sürdürüyor ve savaş kaynaklı yakıt kesintilerinin ithalata bağımlı Pakistan'ı vurmasıyla enerji tedarikini desteklemek için düzenlemeler yapıyor.

Çok Yönlü Baskı ve İç Sınır Güvenliği

Ancak Pakistan'ın İran ile ilişkileri de bir o kadar kritik. İki ülke, 909 kilometrelik ortak bir sınıra, derin ticari bağlara ve önemli dini bağlantılara sahip.

Pakistan, İran'dan sonra dünyanın en büyük ikinci Şii topluluğuna ev sahipliği yapıyor. Bu durum, Tahran ile bağları sürdürmeyi iç gerilimleri kontrol altında tutmak ve azınlık Beluç topluluğundan gelen isyanı engellemek için hayati kılıyor.

İran, Pakistan için önemli bir ekonomik ortak; iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2028 yılına kadar 10 milyar dolara ulaşmayı hedefliyor.

İran Hakkında Kritik Detaylar

Pakistan Dışişleri Bakanı, çatışma boyunca İranlı mevkidaşıyla “sürekli görüşmeler” gerçekleştirdi. Geçtiğimiz hafta bir Pakistan petrol tankeri, neredeyse abluka altındaki Hürmüz Boğazı'ndan geçti.

Analistler, gerilimin tırmanmasından bu yana bunu yapan ilk İran dışı kargo gemisi olduğuna dikkat çekerek, güvenli geçişin müzakere edilmiş olabileceğini öne sürdüler.

Yetkililer, önümüzdeki günlerde daha fazla Pakistan'a bağlı petrol tankerinin boğazdan geçmesinin muhtemel olduğunu ekliyor.

Pakistan Başbakanı'nın dış medya sözcüsü Mosharraf Zaidi, ülkesinin hem Güney Asya hem de Orta Asya'nın coğrafi bir parçası olduğunu ve geniş Körfez/MENA bölgesinde de yer aldığını vurguladı.

Zaidi, Pakistan'ın her zaman barış, diyalog ve düzen peşinde koştuğunu, çünkü savaşın bölgelerine ne yaptığını bildiklerini kaydetti.

İslamabad, Washington ile ilişkilerini de dikkatle yönetmek zorunda.

Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci döneminde, Pakistan ABD ile daha yakın ilişkiler kurmaya çalışmış, hatta Trump'ın Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterilmesini önermişti.

Suudi Arabistan Cephesinde Dikkat Çeken Başlıklar

Beyaz Saray basın sözcüsü Karoline Leavitt, Pakistan'ın İran'ı destekleyip desteklemediğini değerlendirmek için Pentagon ile koordinasyon içinde olduklarını belirtirken, Hindistan'ı “iyi bir aktör” olarak tanımlaması, Washington'da da soruların ortaya çıktığını gösterdi.

Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin İsrail ziyareti de baskıyı artırdı.

Devam eden savaş, Pakistan'ın zaten gergin olan ordusu için kritik bir zamanda geliyor.

Hindistan ile gerilim yüksek kalmaya devam ederken, bir zamanlar dostane komşu Afganistan ile sınır çatışmaları, hava saldırıları, drone saldırıları ve artan sivil kayıplar norm haline geldi.

İran çatışmasından günler önce iki ülke “topyekûn bir savaşa” sürüklenmişti ve son Pakistan saldırılarının Afganistan'ın başkenti Kabul'ü vurmasının ardından şiddet durulma belirtisi göstermiyor.

Mosharraf Zaidi, Pakistan'ın Hindistan'ın bölgesel hegemonyaya yönelik çabalarını bu coğrafya ve bölgenin tarihi nedeniyle kararlılıkla reddettiğini ve Afgan Taliban rejiminin terörist gruplara verdiği desteğin sona erdirilmesini istediğini belirtti.

İslamabad'ın istikrarsızlaşmasının bölgesel ve küresel çapta son derece kötü haber olacağını ifade eden Edmund Fitton-Brown, “Cihatçı yönetim altında bir nükleer gücün varlığı akla bile gelmemeli” diyerek uyarılarda bulundu.

• Ortak Sınır: 909 km uzunluğunda.
• Ticari Hedef: 2028'e kadar 10 milyar dolar.
• Dini Bağlar: Dünyanın ikinci büyük Şii topluluğuna ev sahipliği yapıyor.
• Stratejik Geçiş: Hürmüz Boğazı'ndan petrol tankeri geçişi.