Trump'tan Macron'a '8' Notu: Orta Doğu'da Fransa-ABD Stratejik Ayrılığı Derinleşiyor

Hürmüz Boğazı'nda Stratejik Uçurum

Küresel enerji tedarikinin can damarı olan Hürmüz Boğazı, Fransa ve ABD-İsrail stratejileri arasındaki ayrılığın en belirgin olduğu alanlardan biridir. İran'ın son haftalarda boğazdaki trafiği drone, füze ve deniz tehditleriyle aksatması, küresel ekonomiyi etkileyecek potansiyel bir şok dalgası yaratmıştır.

Fransa, mevcut koşullarda boğazı 'açma veya özgürleştirme operasyonlarına asla katılmayacağını' belirtirken, düşmanlıklar sona erdikten sonra bölgesel aktörlerle koordineli olarak ticari gemilere refakat etmeyi önermektedir.

• Birleşik Krallık, Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda ve Japonya liderleri ortak bir bildiriyle Hürmüz Boğazı'nda güvenli geçişi sağlamak için 'uygun çabalara katkıda bulunmaya hazır olduklarını' ifade ettiler.
• İran'ı ticari denizciliğe yönelik tehditlerini derhal durdurmaya çağırdılar.
• Avrupalı yetkililer, aktif çatışmalar sırasında askeri bir girişimin yeni yüksek değerli hedefler yaratabileceği endişesiyle zamanlama konusunda bölünmüş durumdadır.

Lübnan Cephesi: Diplomasi ve Güvenlik Çıkmazı

İran destekli Hizbullah'ın İsrail'e yönelik saldırılarıyla Lübnan, Orta Doğu çatışmasının ikinci cephesi haline gelmiştir. Fransa, diplomatik yollarla gerilimi düşürme ve İsrail ile Beyrut arasında müzakereleri teşvik etme çabasındadır.

Ancak İsrailli yetkililer, Hizbullah'ın silahlı ve aktif olduğu sürece diplomasinin sonuç vermeyeceğini savunmaktadır. İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar, 2 Mart'tan bu yana Lübnan'dan 2.000'den fazla saldırı gerçekleştiğini kaydetmiştir.

Analistler, Fransa'nın diplomatik 'havuç' yaklaşımının, İsrail'in güvenlik talepleriyle çeliştiğini ve yıllardır süregelen yapısal bir sorunu yansıttığını belirtmektedir.

• Armed Conflict Location & Event Data (ACLED) araştırmacısı Bassel Doueik'e göre, Lübnan'daki şiddet olaylarında %400 artış yaşanmış ve en az 1 milyon kişi yerinden edilmiştir.
• İsrail'in Litani Nehri'nin güneyinde bir tampon bölge oluşturma arayışı, yeni bir Güney Lübnan işgali olasılığını gündeme getirmektedir.
• Fransa'nın desteklediği UNIFIL misyonu, hareket kısıtlamaları ve personele yönelik saldırılarla etkinliği sorgulanır hale gelmiştir.

Transatlantik İlişkiler ve Müttefiklerin Rolü

Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın 'kimseye ihtiyacımız yok' söylemi ve müttefikleri sınama yaklaşımı, transatlantik ittifakın geleceğine dair endişeleri artırmaktadır. Trump, kriz anında müttefiklerin yanlarında olmayabileceği uyarısını defalarca dile getirmiştir.

Orta Doğu'daki bu derin stratejik ayrılık, müttefikler arasındaki güveni nasıl etkileyecek ve bölgesel istikrarı sağlamada ne gibi zorluklar yaratacak?

Analistler, Hürmüz Boğazı'ndaki enerji akışının güvenliğinin 'uluslararası bir sorumluluk' olduğunu ve çatışmanın ABD ve İsrail tarafından başlatıldığını belirterek, transatlantik ayrılığın tek taraflı olmadığını vurgulamaktadır.