İsa'nın Diliyle Yazılan Antik Yazıt Çözüldü: Hristiyanlık ve Mithras Kültü Çatışması

Türkiye'nin güneydoğusunda, Suriye sınırına yaklaşık 65 kilometre uzaklıktaki Zerzevan Kalesi'nde yer alan yer altı Mithras tapınağında yapılan arkeolojik çalışmalar, Hristiyanlığın yükselişi ile Roma'nın gizemli Mithras dininin çatışmasına dair nadir yazılı kanıtları gün yüzüne çıkardı.

İsa Mesih'in konuştuğu dil olan Aramice ile yazılmış 1.700 yıllık bir yazıt, araştırmacılar tarafından nihayet çözülerek, iki inanç arasındaki dönüşüm sürecini gözler önüne serdi.

Bu eşsiz bulgu, antik dünyanın dini dinamiklerini anlamak adına kritik bir öneme sahip.

Milattan sonra ikinci ve üçüncü yüzyıllarda Roma İmparatorluğu genelinde yaygın bir 'gizem kültü' olarak bilinen Mithraizm, ışık ve kozmik düzenle ilişkilendirilen bir tanrıya tapınmayı içeriyordu.

Zerzevan'daki bu yer altı tapınağı, Mithras'a adanmış en iyi korunmuş ibadethanelerden biri olarak kabul ediliyor.

Tapınağın girişinde, bir haç tasviriyle birlikte konumlanan bu yazıt, 2017'de keşfedildiğinden beri anlamı çözülemeyen bir sır perdesiyle örtülüydü.

İnançlar Arası Dönüşümün Şifresi Çözüldü

Mardin Artuklu Üniversitesi'nden Profesör Mehmet Sait Toprak, yazıtın dilini ve harf biçimlerini titizlikle analiz ederek sırrını çözdü.

Eski Süryanice ve ikinci ile üçüncü yüzyıllara ait Aramice yazıtlarla karşılaştırmalar yapan Toprak, bu eşsiz bulgunun Milattan Sonra üçüncü veya dördüncü yüzyıla tarihlendiğini belirledi.

Zerzevan Kalesi Cephesinde Dikkat Çeken Başlıklar

Anadolu Ajansı'na (AA) yaptığı açıklamada, yazıtın hem Mithras'ı hem de İsa Mesih'i anarak, bir inançtan diğerine geçişi sembolize ettiğini kaydetti.

Profesör Toprak, ayrıca yazıtın Kutsal Haç'a göndermeler içerdiğini de ifade etti ve bu keşfin 'son derece önemli bir arkeolojik bulgu' olduğunu vurguladı.

Hristiyanlığın Yükselişi ve Antik Miras

Kazı direktörü Aytaç Coşkun ise, daha önceki sikke bulgularının tapınağın üçüncü veya dördüncü yüzyılda terk edildiğini düşündürdüğünü, ancak yeni çözülen yazıtın, Hristiyanlar tarafından kapatıldığına ve sembolik olarak mühürlendiğine dair doğrudan kanıt sunduğunu belirtti.

Coşkun, dördüncü yüzyılda Roma imparatorlarının Hristiyanlığı benimsemesiyle Mithraizm'in rakip bir din olarak görülmeye başlandığına dikkat çekti.

Bu durum, antik inanç sistemlerinin nasıl evrildiğini ve birbirleriyle nasıl etkileşime girdiğini gözler önüne sermektedir.

Bu son keşif, Küçük Asya'da gün yüzüne çıkan birçok erken Hristiyanlık bulgusundan yalnızca biri.

Geçtiğimiz yaz, antik Olympos kentinde kazı yapan arkeologlar, bin yıldan uzun süredir saklı kalmış bir yazıt taşıyan beşinci yüzyıldan kalma bir Hristiyan kilisesinin kalıntılarını ortaya çıkardı.

Aynı yıl, Kaunos'ta yapılan kazılarda ise, daha sonra Hristiyan kutsal alanına dönüştürülen bir Roma hastanesinin kalıntılarına ulaşıldı.

Bu bulgular, bölgenin zengin dini geçmişini ve inanç değişimlerinin izlerini sürmek için ne kadar önemli olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.